Verkoop koopboeken zit in de lift.

De Vlaamse boekenverkoop kende gedurende de eerste 6 maanden van 2011 een behoorlijke stijging: +2,8% in omzet. De afzet (aantal exemplaren) daalde met -1,9%. Er werden dus meer duurdere boeken verkocht. De groei situeert zich voornamelijk bij de kookboeken, terwijl de kinderboeken het heel wat minder goed doen dan vorig jaar. De verkoop via internetwinkels is dan weer bijna verdubbeld. De absolute bestseller is Dagelijkse kost, het succesboek van tv-kok Jeroen Meus. Met deze groeicijfers doen we het heel wat beter dan de ons omringende landen. De verkoop van boeken in Vlaanderen doet het vrij behoorlijk. Gedurende de eerste zes maanden van 2011 noteren we een omzetstijging van 2,8%. Wel is er een daling van -1,9% in het aantal exemplaren dat over de toonbank ging. Dit komt neer op een omzet van bijna 93 miljoen euro en een afzet van 7,1 miljoen boeken.

De kookboeken kennen een stijging van 8,7%. Het gigantische succes van Dagelijkse kost van Jeroen Meus is hier zeker niet vreemd aan. Maar ook Goe gebakken van Sofie Dumont doet het zeer goed. Met de zomer in aantocht waren dieetboeken in het voorjaar ook succesnummers. Zo scoorden de dieetboeken van Pierre Dukan en Lien Willaert zeer goed dit voorjaar. Hoewel Jeroen Meus zijn collega tv-kok Piet Huysentruyt van de eerste plaats heeft verdrongen, blijft deze laatste met vier titels prominent aanwezig in de top 10 van de kookboeken.

Ook literatuur doet het dit voorjaar weer goed en klokt af op een mooie stijging in de verkoop: +4,8%. De nieuwe Umberto Eco, Herman Koch en Jean M. Auel sieren de top 10 naast gevestigde namen als Pieter Aspe en Nicci French. Opvallend is het succes van de professionele non-fictie informatief: +9,6%. Deze omzetstijging is voor een groot deel te danken aan Congo van David Van Reybrouck, dat in dit genre is ondergebracht. Maar ook de nieuwste Gouden raad van Tante Kaat en het succesvolle fotoboek annex tentoonstelling Fotograaf van Lieve Blancqaert dragen bij tot het succes van dit genre.

De grootste dalers zijn de kinderboeken: -7%. Stephenie Meyer en Geronimo Stilton prijken nog wel in de top 10, maar zijn blijkbaar een beetje over hun hoogtepunt heen. De strips dalen wat betreft afzet (-2,4%). De Kiekeboes en F.C. De Kampioenen nemen samen de helft van de top 10 voor hun rekening.

Terwijl de verkoop in omzet stijgt, zien we een daling in het aantal verkochte boeken. Dit is te wijten aan het feit dat er meer duurdere boeken worden gekocht. Zowat 35% van de verkochte boeken situeren zich in een prijsklasse boven de 15 euro, een stijging met 8% t.o.v. vorig jaar. Het is wel zo dat nog steeds 50% van de verkochte boeken zich in de prijsklasse tussen € 5 en € 15 situeren.

Opvallend is ook de forse groei in verkoop bij de internetwinkels. De online verkoop kent een verdubbeling t.o.v. vorig jaar. 7% van de boekenverkoop in Vlaanderen loopt vandaag via een internetboekhandel. Dit is nog wel opvallend lager dan in Nederland, maar de groei is wel vrij spectaculair te noemen. Deze cijfers groeperen de verkopen van quasi alle internetwinkels in Vlaanderen, zijnde Proxis-Azur, Fnac.be, Cosmox, Bol.com, De Standaardshop.be en Nieuwsbladshop.be. De boekhandel wint opnieuw aandeel en stijgt naar een marktaandeel van 84%. Dit alles gaat ten koste van grootwarenhuizen die een flinke daling kennen in hun boekenverkoop.

Hoe doet Vlaanderen het in Europa? Met de groeicijfers doen we het in Vlaanderen heel wat beter dan de ons omringende landen. Nederland sluit het halfjaar af met een daling van -3%. Duitsland daalt eveneens, met -1,3%, en Spanje zelfs met -5%. Frankrijk (+0,5%) en Italië (+0,7%) eindigen het eerste halfjaar licht boven nul. Wat de redenen zijn van de groei is op dit ogenblik moeilijk te zeggen. We denken dat voornamelijk de verbreding van het aanbod in de markt de belangrijkste groeimotivator is. In 2009 en 2010 zijn o.a. de speelgoedwinkels gestart met een assortimentsverbreding. Zij zijn er in geslaagd om flink te groeien, wat de terugval bij grootwarenhuizen heeft gecompenseerd. Ook in Nederland zijn grote dalingen te zien bij de warenhuizen en het food-en drug kanaal. De groei komt voornamelijk van internet sales en ook de boekhandels/inloopwinkels handhaven zich. En het e-boek? De verkoop van e-boeken blijft in Vlaanderen nog zeer beperkt. Met een omzet van +/- 250.000 euro vertegenwoordigt het e-boeksegment slechts 0,3% van de totale boekenmarkt. Dit is echter een verdubbeling van de verkoop t.o.v. dezelfde periode vorig jaar. De gemiddelde prijs van een e-boek steeg van 13 euro naar 13,90 euro.

Boekenverkoop in Vlaanderen daalde licht in 2010

Uit de jaarcijfers van de boekenverkoop in Vlaanderen in 2010 van blijkt dat de boekenverkoop in 2010 licht gedaald is met 1,1% in omzet en 3,3% in aantal boeken. In vergelijking met de ons omringende landen (Nederland, Verenigd Koninkrijk) is deze daling relatief gering. Opvallend is het feit dat de daling zich voornamelijk afspeelt in de grootwarenhuizen. De boekhandel behoudt grosso modo zijn positie, maar vooral de ‘entertainment stores’ doen het goed in de boekenverkoop. Kinderboeken blijven het bijzonder goed doen (+6%) en dat in tegenstelling tot de non-fictie vrije tijd, die een flinke daling kent (-8,5%). Opmerkelijk is ook dat de bestsellers onder druk staan en minder grote oplages kennen t.o.v. de voorbije jaren.

In 2010 is de algemene boekenmarkt in Vlaanderen (educatieve en wetenschappelijke boeken niet meegerekend) goed voor om en bij de 205 miljoen euro. In aantal stuks vertegenwoordigt dit 16.217.000 exemplaren. Voor het volledige jaar 2010 eindigt de boekenverkoop in Vlaanderen op een lichte daling t.o.v. 2009: -1,1% in omzet en -3,3% in afzet (aantal verkochte boeken). Hoewel de zomermaanden zeer beloftevol waren, situeert de daling zich voornamelijk in het laatste kwartaal. (oktober -4%, november -8,3%, december -4,3%). GfK merkt trouwens dezelfde beweging bij andere 'ontspanningsproducten' zoals games, dvd’s en muziek, met als kanttekening dat deze producten al enkele jaren op rij negatieve cijfers vertonen terwijl de boekenverkoop in 2009 nog steeg (+10%). De daling van de boekenverkoop is relatief gering te noemen in vergelijking met de ons omringende landen (Nederland -3,5%, Verenigd Koninkrijk -3,2%).

Een verheugende vaststelling is dat de kinderboeken nog steeds in de lift zitten. Ten opzichte van 2009, toen de kinderboeken al zeer goed scoorden, is de omzet van kinderboeken in 2010 nog eens met 6% gestegen. Het blijvende succes van de vampierboeken van Stephenie Meyer en de alomtegenwoordige muis Geronimo Stilton is daar zeker niet vreemd aan. De meest opvallende daling is te noteren bij de genres binnen de non-fictie vrije tijd (kookboeken, reisboeken, fauna en flora, dieetboeken, ...). Ten opzichte van 2009 is hier een daling van -8,5%. Maar voor alle duidelijkheid moet hier wel een opsplitsing worden gemaakt: het zijn vooral de boeken over lifestyle, fauna & flora en reizen die voor deze daling instaan. De kookboekenverkoop is in 2010 toegenomen met 9,7%. Fictie en literaire non-fictie houden vrij goed stand: een daling van amper -0.7% vertegenwoordigt een feitelijke status quo.

SOS Piet 4 is de absolute beststeller van 2010. Piet Huysentruyt haalt de top 20 met nog drie andere kookboeken. In de top 20 van het genre non-fictie vrije tijd staat de bekende tv kok zelfs met zeven titels. In de absolute top 3 wordt SOS Piet op de voet gevolgd door Stephenie Meyer, die in de top 20 niet minder dan vier plaatsen bezet. Opvallend is ook het grote succes van Congo van David Van Reybroeck die op een derde plaats staat. Stieg Larsson blijft nog steeds erg populair. Hij neemt plaatsen 4, 5 en 6 in met zijn trilogie (Mannen die vrouwen haten, De vrouw die met vuur speelde en Gerechtigheid). Pieter Aspe, de absolute bestseller bij de spannende boeken, staat dit jaar opnieuw met twee boeken (De vijand en Erewoord) in de top 20. Klassiek is ook de grote aanwezigheid van de strips in de top 20 van best verkopende boeken in Vlaanderen. Met De Kiekeboes als absolute topper (Tienduizend dagen en Stinkend rijk), op de voet gevolgd door F.C. De Kampioenen (20 jaar later en Oma boma trainer), blijven de strips het zeer goed doen. Ook twee literaire romans vonden hun weg naar de top 20: De eenzaamheid van de priemgetallen van Paolo Giordano en Sprakeloos van Tom Lanoye. Hiermee is Tom Lanoye een van de best verkopende literaire auteurs van 2010 uit de Lage Landen.

Als we een opsplitsing maken per verkoopskanaal, dan valt op dat de entertainment stores hun omzet in 2010 met maar liefst 21,8% zien stijgen. De grootwarenhuizen zien daarentegen een daling van 8,7% in hun boekenverkoop. De boekhandel kent ook een daling, maar slechts zeer gering, van -1,4%. Hoewel het marktaandeel van de entertainment stores nog steeds vrij gering is (6,1%) en de boekhandel zijn sterke positie behoudt (82,5% marktaandeel), is het toch een opvallende trend. De groei van de entertainment stores situeert zich voornamelijk in twee genres: de kinderboeken (+ 28,6%) en de non-fictie vrije tijd (kookboeken e.d. + 47,2%). Het is duidelijk dat een aantal ketens zich op deze productgroepen begint toe te leggen, en met succes. Opvallend is dat de boekhandel zijn marktaandeel op het vlak van fictie en literaire non-fictie heeft weten te vergroten. Meer dan vier op de vijf literaire boeken worden via de boekhandel verkocht. Het marktaandeel van de boekhandel in literatuur is gestegen van 82,4 naar 83,2%. Met andere woorden: wie een roman wil, koopt die nog steeds bij de boekhandel.

Op dit ogenblik beschikt Boek.be in Vlaanderen helaas niet over exacte verkoopcijfers voor de e-boeken. Op basis van de huidige gegevens raamt men de verkoop in Vlaanderen in 2010 op ongeveer 30.000 Nederlandstalige e-boeken. Dit is 0,21% van de totale A-boekenmarkt. Dit betekent dat we in Vlaanderen ongeveer in de situatie verkeren van Nederland in 2009. Met de lancering van de iPad is de verkoop van e-boeken ongeveer verdrievoudigd. Het is dan ook geen boude voorspelling om te verwachten dat de e-boekenverkoop in Vlaanderen in 2011 met ongeveer 300% zal groeien, naar het niveau van Nederland in 2010. Om over exacte cijfers te kunnen beschikken heeft het Kenniscentrum van Boek.be aan GfK gevraagd om in de loop van 2010 betrouwbare cijfers te verzamelen bij de diverse distributeurs en retailers in Vlaanderen en Nederland. Wij hopen tegen 2011 over exacte cijfers te kunnen beschikken. Link: http://www.boek.be/