Debat over rol en verantwoordelijkheid van wetenschap.

Op 29 mei 2011 bleken rond een aardappelveld in Wetteren twee werelden met elkaar in aanvaring te komen. Aan de oppervlakte leek het om onderzoek naar genetisch gemodificeerde aardappelen te gaan: één wereld bewoog zich voort onder de slogan “Save Our Science”, op de andere karavaan prijkte “Field Liberation Movement”. Maar er was meer aan de hand. Het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling stelde vast dat er zich onder die ogenschijnlijk scherpe tegenstelling een gemeenschappelijke bekommernis bevond. Wat beide bewegingen immers deelden was een gevoel van verontwaardiging ten aanzien van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek die hier in het gedrang kwam. Enerzijds luidde het dat vrij onderzoek in het gedrang kwam door de aantasting van het aardappel-experiment en anderzijds werd de verwevenheid tussen bepaald GGO - onderzoek en grote, winstgedreven bedrijven als BASF aangeklaagd als een bedreiging voor diezelfde vrijheid van onderzoek.

Nog geen uur na de actie bleken de wereldbeelden te condenseren in kranten, blogs en open brieven. In ijltempo zagen discursieve coalities het daglicht. De Vlaamse rectoren veroordeelden de actie scherp. Ze eisten respect voor wetenschappelijke experimenten die in een wettelijk kader tot stand zijn gekomen. GGO onderzoekers gingen hun werk inhoudelijk verdedigen tegen diverse punten van kritiek. Nog anderen trokken het debat open naar de relatie tussen wetenschap en samenleving, het nut van flankerend onderzoek over maatschappelijke (neven)effecten, de relatie tussen universiteit en industrie, de aanwezige besluitvormingsmechanismen voor GGO’s, en de vraag wat vrij onderzoek eigenlijk is en of het überhaupt bestaat en mogelijk is.

Het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling(CDO) wil, zonder standpunt in te nemen, die vraagstukken een sereen forum bieden en organiseert daarom op 27 juni 2011 een debat met alle betrokken partijen. De vragen die we op tafel leggen, overstijgen het GGO debat en kijken meer naar de maatschappelijke context van onderzoek hieromtrent. De verantwoordelijkheid die onderzoekers willen en kunnen dragen in de hedendaagse maatschappij, de relaties tussen wetenschappelijk onderzoek en maatschappij, onderwijs en onderzoeksprogrammatie, de relaties tussen privé en publiek onderzoek, het al dan niet bestaan van samenwerkingsprotocols, de zin en onzin van patentrecht, … het zijn allemaal thema's die ongetwijfeld de revue zullen passeren. Het publiek wordt uitgenodigd om actief aan het debat deel te nemen.

Programma

19u30: inleiding geschiedenis van bio-tech
20 uur: debat met

·         prof. Godelieve Gheysen, biologe, UGent

·         prof. Erik Swyngedouw, geograaf & bio-ingenieur, University of Manchester

·         Michiel Mathijs, bioloog, onderzoeker, UGent

·         dr. ir. Tom Cox, onderzoeker, NIOO / UA

Moderator is John Vandaele, journalist bij MO*.

Maandag 27 juni 2011 om 19u30 in Het Pand, Onderbergen 1, 9000 Gent.

Eco-fascisme schokt wetenschappers

De Vlaamse wetenschappers van ILVO, UGent, VIB en HoGent zijn diep geschokt door de gewelddadige vernietiging van de veldproef met aardappelen door een 300-tal aanhangers van Field Liberation Movement vandaag in Wetteren. Vooral de agressie waarmee de actie gepaard ging, baart de wetenschappers ernstig zorgen. De vernietigingsactie gaat veel verder dan de veldproef alleen. Het is een frontale aanval op vrij wetenschappelijk onderzoek als methode om milieuvriendelijke landbouw te bevorderen. Door gewelddadige acties als deze wordt het publiek wetenschappelijk onderzoek in Vlaanderen ernstig bedreigd. De wetenschappers hopen op een totale veroordeling van deze gewelddaden door politiek, gerecht en maatschappij.

De onderzoeksinstellingen betreuren dat FLM heeft gekozen voor geweld om zijn ideologie op te dringen aan de maatschappij. Daarmee plaatst FLM zichzelf buiten de wet. Dit is niet langer actievoeren, dit is een daad van agressief geweld. Woordvoerder Joris Ganseman: “We kunnen dit als wetenschappers niet langer meer aanzien of aanvaarden. Jarenlang werk ten behoeve van meer duurzame, milieuvriendelijke landbouw is vanmiddag in één klap vernield”. Hoewel dit een zwarte dag is voor de wetenschap, voelen ILVO, UGent, VIB en HoGent zich gesteund door de actie Save Our Science. 350 wetenschappers van KULeuven, UGent, Vrije Universiteit Brussel en Universiteit Antwerpen, landbouwers en sympathisanten kwamen deze voormiddag hun steun aan vrij wetenschappelijk onderzoek betuigen.

Op het omheinde proefveld in Wetteren groeien sinds begin mei enkele genetische gewijzigde aardappelen die resistent zijn tegen een schimmelziekte en zo chemische bestrijdingsmiddelen overbodig maken. Een experiment waar onder meer de Gentse universiteit en het Vlaams Instituur voor Biotechnologie aan meewerken, en een grote stap voorwaarts zou kunnen betekenen voor onze voedselvoorziening en ons leefmilieu gezien de overbodigheid van chemicaliën. Een proef en onderzoek waar we als maatschappij veel geld in investeren om het in alle openheid, met publicatie van de resultaten, te laten plaatsvinden. Peter Dedecker: "Eigen wetenschappelijk onderzoek om te vermijden dat dergelijke zaken ons afhankelijk maken van enkele bedrijven". De wetenschappers meten nu de exacte schade aan het veld, volgens de eerste berichten is één derde van het veld vernietigd. "De schade is enorm groot en het zal nog enkele dagen duren alvorens we weten of de veldproef volledig verloren is. De actievoerders hebben ook pesticiden over het veld gestrooid, we nemen nu stalen om na te gaan of het om welke producten het gaat", zegt Greet Riebbels van het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek.

Volksvertegenwoordiger Peter Dedecker reageert: "Mijn wetenschappelijk hart bloedt als ik die taferelen zie. Hier in Wetteren wordt momenteel een wetenschappelijk experiment, een veldproef met genetisch gewijzigde aardappelen, vernietigt. Burgemeester en politie stonden erbij en keken ernaar. Een schandelijke vertoning en gebrek aan verantwoordelijkheidszin van actievoerders en lokaal bestuur". De actievoerders, op geweldadige manier strijdend tegen vooruitgang, schieten dus in eigen voet. Merkwaardig is, dat zij die zichzelf milieubewust noemen, het veld besproeiden met pesticiden. "Tekenend is ook de houding van het Wetterse gemeentebestuur en burgemeester Alain Pardaen. Dat dergelijke actievoerders, met als doel de vernietiging van het proefveld, zich niet aan afspraken zouden houden, kon het kleinste kind verwachten. Vraag is wie hier in de fout gegaan: de politie met haar gebrekkige optreden, of de burgemeester met een zware inschattingsfout?" stelt Peter Dedecker.

Meer over deze veldproef: http://archief2011.blogspot.com/2011/05/veldproef-met-genetisch-gewijzigde.html