Wetenschappers gaan door met experimenteel aardappelveld

Ondanks de vernielingen aan het proefveld met genetisch gewijzigde aardappelen hebben de wetenschappers betrokken dit onderzoek besloten door te gaan met het experiment. Dat laten ILVO, UGent, VIB en HoGent weten na de toezegging van de steun van Vlaams minister van Innovatie Ingrid Lieten. Die maakte bekend dat de Vlaams regering 250.000 euro extra budget uittrekt om de schade te herstellen die werd toegebracht door de gewelddadige actie van Field Liberation Movement op zondag 29 mei. Deze veldproef met aardappelen resistent tegen de aardappelziekte is vanuit wetenschappelijk oogpunt belangrijk. De aardappelziekte veroorzaakt in ons land jaarlijks voor 55 miljoen euro, maar ook op internationaal niveau is deze proef belangrijk. “We geven niet op,” stellen de wetenschappers. “Meer dan ooit geloven we erin dat onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek noodzakelijk is om de landbouw milieuvriendelijker en duurzamer te maken. De steun die we vanuit politiek, landbouw, wetenschap en maatschappij hebben gekregen heeft ons gesterkt in die overtuiging”. Uit een grondige inspectie blijkt dat tijdens de terroristische actie van Field Liberation Movement 15% van de planten in de veldproef werd vernield. Er werd ook ernstige schade werd toegebracht aan de omheining en de veiligheidsinfrastructuur. Dankzij de bijkomende financiële injectie van de Vlaamse regering is het mogelijk om die schade in voldoende mate te herstellen om de veldproef verder te zetten.

Ondertussen blijkt dat het Field Liberation Movement zijn oog heeft laten vallen op het eerste genetisch gemodificeerd populierenbos in Zwijnaarde. Ook dit bos past in het fundamenteel onderzoek dat het Vlaams Instituut voor Biotechnologie voert. De bomen staan er nu anderhalf jaar en zijn volgens het VIB geschikt als bron voor biobrandstoffen. Door de verlaagde productie van lignine, een kleefstof in het hout, kunnen houtvezels gemakkelijker afgebroken worden tot glucose, de basis van ethanolproductie. In 2008 kreeg het onderzoek internationale erkenning en in 2009 werden enkele honderden bomen geplant. Door de genetische ingreep ligt de bio-ethanolopbrengst tot 81 % hoger dan bij de gewone populieren. De veldproef met populieren is de enige in België en kwam er nadat het VIB gedurende een periode van 10 jaar geen veldproeven meer had gedaan. De actievoerders laten er geen twijfel over bestaan: ofwel wordt dit veld dag en nacht bewaakt ofwel wordt het vernield.

Stop een populier in je tank.

In de zoektocht naar goedkope brandstof heeft het VIB (Vlaams Instituut voor Biotechnologie) goed nieuws. Hout uit populieren die genetisch gewijzigd werden brengen tot 81% meer bio-ethanol op dan hun niet-gewijzigde populieren. Dat werd in primeur gepresenteerd op de internationale conferentie 'Bioenergy Trees' in Nancy in Frankrijk. Populieren hebben een groot potentieel als bron voor biobrandstoffen. Ze vragen, ondanks hun snelle groei, nauwelijks energie of meststoffen en kunnen groeien op gronden die onbruikbaar zijn voor landbouwgewasen. De bio-ethanol, gewonnen uit populieren, kan ingezet worden als vervanger van klassieke benzine. Het gebruik van populieren voor bio-ethanol stoot echter op een probleem. Lignine, een kleefstof in het hout, verhindert dat de houtvezels gemakkelijk afgebroken kunnen worden tot glucose, de basis van ethanolproductie. Daarom hebben de wetenschappers van VIB bomen geselecteerd met een verlaagde productie van lignine. Daartoe werd een gen (CCR) onderdrukt dat betrokken is bij de aanmaak van lignine.

In 2008 kreeg het VIB populierenonderzoek internationale erkenning in de vorm van een aanzienlijke financiële injectie ter waarde van 1,6 miljoen dollar van de beroemde Amerikaanse Stanford University. Dat zelfde jaar maakte de Raad van State brandhout van de beslissing van de federale ministers Magnette en Onkelinx om VIB geen toelating te geven voor een veldproef met genetisch gewijzigde populieren. De Raad van State oordeelt dat de argumenten die de ministers gebruikten niet wettelijk zijn. Om resultaten van het onderzoek niet verloren te laten gaan tijdens deze procedure nam Vlaams minister voor Wetenschap Patricia Ceysens een aantal bewarende maatregelen. Hierdoor kon het baanbrekend werk van VIB worden voortgezet en konden bij wijze van verzekering alternatieve pistes worden opgestart. Intussen stonden de Vlaamse populieren al in Duitsland in de open lucht. Daar bleek het geen enkel probleem om de bomen buiten te mogen zetten. VIB had ondertussen zijn veldproef ook aangevraagd in Nederland. De experts van de Nederlandse Commissie Genetische Modificatie gaven ook daar een positief advies.

De bomen werden in 2009 in Zwijnaarde aangeplant en in 2010 voor het eerst gesnoeid. Gedurende het voorbije jaar onderzochten de wetenschappers de houtsamenstelling en werd in samenwerking met onderzoekers in de VS en van de UGent de omzetting naar bio-ethanol bestudeerd. Daaruit blijkt duidelijk dat hoe minder lignine de boom produceert, hoe hoger de opbrengst van bio-ethanol is. “Dit is nog maar het begin. De resultaten van de veldproef bevestigen dat we op het juiste spoor zitten. Verder onderzoek zal ons in staat stellen nog populierenvariëteiten te selecteren waar nog meer bio-ethanol uit te halen valt,” zegt Wout Boerjan van VIB en UGent. Het onderzoek van Wout Boerjan past in het speerpuntprogramma Biotechnologie voor een Duurzame Economie van de UGent, dat een link wil leggen tussen de productie van biomassa (groene biotechnologie) en de verwerking ervan op industriële schaal (witte biotechnologie). Het onderzoek loopt in samenwerking met Nicholas Santoro van het Great Lakes Bioenergy Research Center (GLBRC) en Wim Soetaert van UGent en Bio Base Europe Pilot Plant.