Gent scoort hoog op creativiteit

De Stad Gent liet twee studies uitvoeren: een meting van de creatieve hartslag van Gent door de internationaal befaamde stedenconsulent Charles Landry (de ‘Creative City Index’) en een studie rond creatieve economie in de stad. Gent behaalt 64,41% op de Creative City Index, de hoogste score van alle tot dusver geanalyseerde steden, waaronder Bilbao (Spanje), Freiburg (Duitsland) en Oulu (Finland). Landry noemt Gent ‘a pocket sized metropolis’: een zeldzame combinatie van de intimiteit van een kleine stad en de openheid van een metropool. De resultaten van de tweede studie bevestigen de creativiteit binnen Gent: de Gentse creatieve industrie blijkt diverse, bloeiende subsectoren te huisvesten. In totaal telt Gent namelijk meer dan vijfhonderd creatieve en innovatieve bedrijven die samen meer dan zesduizend mensen tewerkstellen. Hoe dan ook, Gent moet nog meer inzetten op cross-sectoraal samenwerken en promotie. De resultaten van beide studies zijn een interessante voedingsbodem voor nieuwe acties en bevatten ook een reeks aanbevelingen voor de volgende legislatuur.

Creative City Index methodologie

In haar stadsmissie formuleert de Stad Gent de ambitie om tegen 2020 een ‘scheppende stad’ te zijn, ‘die door een doorgedreven bundeling van alle creatieve krachten een voortrekker wil zijn in de ontwikkeling van een duurzame, solidaire en open samenleving.’ Hoe goed is Gent al op weg om zo een scheppende stad te worden? Wat zijn zijn sterke punten en waar kan het (nog) beter? Wat denken insiders én outsiders over Gent? Hoe verhoudt Gent zich als creatieve stad tegenover vergelijkbare steden in Europa en de wereld? De Creative City Index is ontwikkeld door Charles Landry (°1948, www.charleslandry.com ), een expert in creativiteit en stedelijke ontwikkeling. Die index meet de creatieve hartslag van een stad in de meest ruime zin, gezien door de ogen van de ‘insider’ (bewoner, werknemer of –gever, student) en de ‘outsider’. De inwoner van een stad leeft en werkt in zijn stad, maar kan er ook te nauw bij betrokken zijn. De toeschouwer kent minder details, kijkt met een frisse blik en kan vergelijken met andere steden. De methodologie achter de Creative City Index omvat een zelf in te vullen vragenlijst, individuele interviews (tachtig in het geval van Gent), focusgroepen, presentaties en bezoeken aan (stadsvernieuwings)projecten.

Die creatieve screening omvat tien grote beleidsdomeinen. Naast elk thema staat de gemiddelde ‘insider’ of interne score (IS = 420 bevraagde Gentenaars) en de ‘outsider’ of externe score (ES = rating door Charles Landry en zijn assistent Jonathan Hyams).

1. Politiek en publiek kader: IS: 60,73% en ES: 70%
Een creatieve plek of stad heeft een politiek en publiek kader dat vastberadenheid en ethiek combineert met een verlangen om dingen gedaan te krijgen.

2. Karakter, diversiteit, vitaliteit: IS: 73,73% en ES: 65%
Een creatieve plek heeft een duidelijke identiteit die voortvloeit uit de dynamiek van zijn cultuur.

3. Openheid, tolerantie, toegankelijkheid: IS: 56,89% en ES: 60%
Een creatieve plek is open van geest en gastvrij. Het resultaat daarvan is dat heel wat mensen van diverse achtergronden er hun thuis van maken.

4. Ondernemerschap, onderzoek en innovatie: IS: 56,25% en ES: 61%
Een creatieve plek is er een waar ondernemers zich thuis voelen en waren ze erkend worden. Het is een plek waar een idee snel realiteit kan worden.

5. Strategisch leiderschap, buigzaamheid en visie: IS: 58,86% en ES: 71%
Een creatieve plek heeft veel leiders en veel niveaus van leiderschap. In elke sector zijn er dynamische en vooruitziende mensen die zorgen voor een sterke visievorming voor de plek

6. Talent en leren: IS: 66,59% en ES: 63%
Een creatieve plek schat leren en kennis naar waarde. Alle talenten worden gevoed, ondersteund, gepromoot, beloond en gevierd.

7. Communicatie, connectiviteit en netwerken: IS: 65,16% en ES: 61%
Een creatieve plek is 'connected', zowel intern als extern, zowel fysiek als virtueel.

8. Ruimte en inrichting van de ruimte: IS: 65,44% en ES: 76%
Een creatieve plek is net als andere plekken samengesteld uit harde en zachte elementen. Hier versmelten echter beide soorten elementen met elkaar en maakt de ene de andere sterker.

9. Leefbaarheid en welbevinden: IS: 70,92% en ES: 77%
Een creatieve plek biedt een uitzonderlijke levenskwaliteit. Mensen zijn over het algemeen gelukkig om er te leven en/of te werken

10. Professionalisme en effectiviteit: IS: 69,54% en ES: 65%
De creatieve plek functioneert vlot, dingen gebeuren en worden bereikt.

Gent is goed op weg om een scheppende stad te zijn

De conclusies van de creatieve screening zijn overwegend positief. Meer nog, Gent behaalt een algemene score van 64,41%, de hoogste score van alle steden die tot dusver werden geanalyseerd. De Creative City Index werd al toegepast in andere Europese steden, waaronder Bilbao (Spanje), Freiburg (Duitsland), Eindhoven (Nederland) en Oulu (Finland) en steden zoals Canberra en Perth (Australië). Op de beleidsdomeinen leefbaarheid, diversiteit en professionalisme scoort Gent (zichzelf) hoog. De uitdaging ligt evenwel in datzelfde kamp: Gent is een leefbare stad maar zit op een kritiek punt, een overgangsfase waarbij de enorme groei moet worden omgebogen naar iets constructiefs. Gent heeft niet de fysieke ruimte om te blijven groeien en de grond wordt alsmaar duurder. Hoe blijft het betaalbaar en creëert Gent toch nieuwe ‘ruimte’ voor creatieve ontwikkelingen?

De stadsvernieuwingsprojecten zijn in die zin een zegen. Daar kunnen mensen uit verschillende sectoren samenwerken: ruimtelijke planning, sociaal beleid, de culturele sector, technologie, het bedrijfsleven, de studenten én de overheid. Hoe gaat Gent om met dat nieuwe, horizontale werken? Hoe verandert de stadsorganisatie zélf van mentaliteit en gedrag? Gent moet verder evolueren van een industriële naar een kenniseconomie, van een ‘top-down’ beleid naar een ‘co-creatie’ businessmodel.

Landry geeft een aantal specifieke aanbevelingen mee, gaande van het meer inzetten van de kennis van bestaande bedrijven en universiteiten, over het verbinden van wetenschap en cultuur en het ondersteunen van creatieve ecologie (in stadsvernieuwingsprojecten), tot Gentse ‘conversation managers’ inschakelen om ‘Gent: zoveel stad’ internationaal op de kaart te zetten (‘Ghent, what a city!’). Gent moet één van de leiders worden van de ‘4th clean, lean, green industrial revolution’ (de 4de open, doelgerichte, groene industriële revolutie).

Studie Creatieve Economie
De Stad Gent is op Vlaams niveau een centrum voor creatieve economie.
Met de aanwezigheid van de universiteit en hogescholen in Gent, het culturele erfgoed en verschillende spraakmakende evenementen en festivals, weet men dat Gent goed in de markt ligt bij innovatieve en creatieve bedrijven. Tot nu toe ontbrak het Gent echter nog aan een duidelijk en eenvormig beeld over de samenstelling van zijn creatieve economie. Met deze onderzoeksopdracht wil de Stad Gent klaarheid schenken en een duidelijk zicht krijgen op de kracht en de positie van het aanwezige creatieve talent. Daarnaast wil de Stad Gent de specifieke noden van de sector kennen zodat de Stad Gent haar dienstverlening daarop kan afstemmen. Op die manier hoopt de Stad Gent dat de Gentse creatieve economie zich nog beter kan ontwikkelen.

Resultaten:
Creatieve spelers in Gent
De creatieve economie bestaat uit zes domeinen: ‘nieuwe media’, ‘audiovisuele kunst’, ‘cultuurgebonden activiteiten’, ‘publicatie en prints’, ‘creatieve diensten’ en ‘design, mode en diamant’. Op Vlaams niveau is Gent een biotoop voor creativiteit. In vergelijking met de andere Vlaamse centrumsteden is de sector zowel qua aantal bedrijven als qua werkgelegenheid sterk vertegenwoordigd. Zo zorgen Gent en Antwerpen samen voor bijna de helft van de welvaartscreatie binnen de creatieve economie. Gent telt meer dan vijfhonderd creatieve bedrijven die samen meer dan 6.000 mensen tewerkstellen. Daarnaast oefenen ongeveer 18% van de Gentse zelfstandigen ook een creatief beroep uit.


De creatieve sector is in Gent vrij divers. Wel is er op het vlak van werkgelegenheid een concentratie in de deelsector ‘nieuwe media’ met bedrijven als Netlog en TomTom en de deelsector ‘cultuurgebonden activiteiten’ met cultuurhuizen zoals Kunstencentrum Vooruit, NTGent maar ook Capitole. Samen zijn ze goed voor 65% van de creatieve tewerkstelling.

Verder valt een grote diversiteit van kleinschalige bedrijvigheid op. Weinig creatieve bedrijven hebben meer dan twintig werknemers in dienst. De Gentse creatieve industrie bestaat dus uit vele zelfstandigen en kleine organisaties. Bedrijven zoals In the Pocket en Netlash bewijzen echter dat Gent een goede voedingsbasis heeft om als kleine organisatie nationaal en internationaal uit te groeien tot een gerenommeerd bedrijf.

Sterktes en zwaktes voor de creatieve economie in Gent
Vanuit gesprekken met verschillende actoren uit de diverse deelgebieden van de creatieve economie kwam naar boven dat de aanwezigheid van de Universiteit Gent en de diverse hogescholen een echte motor van kennis en creativiteit zijn voor de stad. De 67.000 jonge, vaak creatieve studenten vormen een grote groep potentieel talent dat talrijke bedrijven aantrekt.

Daarnaast scoort de Stad Gent goed met haar beleid om allerlei culturele activiteiten en evenementen te ondersteunen. Sowieso is Gent met zijn vele cafeetjes en restaurants een aangename stad om in te wonen en te werken. Het stijgende belang dat gehecht wordt aan de ‘quality of life’ speelt dus zeker in het voordeel van Gent.

Het valt echter op dat er relatief weinig linken zijn tussen de creatieve industrieën onderling én met de andere economische sectoren. Daarnaast ontbreekt het momenteel nog aan voldoende kwaliteitsvolle en betaalbare bedrijfsruimte voor de creatieve bedrijfjes.


Betaalbare ruimte, promotie en netwerken
Het onderzoek toont aan dat Gent over heel wat troeven beschikt en voldoende potentieel heeft als toplocatie voor de creatieve industrieën. Toch kan Gent niet op zijn lauweren rusten. Als het een voortrekkersrol wil blijven spelen in Vlaanderen en zijn positie ook internationaal wil verstevigen, zal de Stad Gent extra moeten inzetten op het beschikbaar stellen van geschikte en betaalbare ruimte voor jonge, creatieve bedrijven.

Vanuit de gesprekken met verschillende actoren uit de creatieve sector kwam de vraag naar boven voor meer promotie. Daarnaast streeft men naar een ontmoetingsplaats waar creatieve ondernemers elkaar kunnen leren kennen. Een andere concrete vraag vanuit de sector is het invoeren van lespakketten rond ondernemerschap binnen de creatieve opleidingen. Op die manier worden jonge mensen warm gemaakt om een bedrijf op te richten en hebben ze de nodige kennis van bij de opstart.

Voeding voor nieuwe acties voor de nieuwe legislatuur
Binnenkort worden de resultaten van de studie rond creatieve economie voorgelegd aan de Gentse creatieve ondernemers. Samen met hen zal bekeken worden welke acties op korte of langere termijn uitgewerkt moeten worden opdat Gent zijn creatieve economische positie verder kan uitbouwen en verstevigen.

De resultaten van deze studie en die van de Creative City Index bevraging zullen voorgelegd worden aan het Gentse stadsbestuur ter inspiratie van het meerjarenplan in de nieuwe legislatuur. De resultatennota ‘Creative City Index Gent’ is integraal te vinden op de website www.gent.be>bestuur>Gent 2020>Creative Cities Index en de Studie Creatieve Economie op de website www.gent.be.

Start bouw fietsers- en voetgangersbrug over de Leie te Gent

Waterwegen en Zeekanaal NV, afdeling Bovenschelde, start op 12 december 2011 met de bouw van een nieuwe fietsers- en voetgangersbrug over de Leiearm ter hoogte van de Oud-Strijderslaan te Gent. Deze fietsers-en voetgangersbrug zal in de toekomst een belangrijke schakel vormen tussen de wijk Malem en een te ontwikkelen fiets-en wandelas langs de rechteroever van de ‘Studentenleie’. De overkant zal deel uitmaken van de Westerringspoor - fietsroute

De kostprijs van de werken bedraagt 215.000 euro (excl. btw), de vermoedelijke einddatum van de werken in voorzien in mei 2012. W&Z en aannemer Algemene Ondernemingen Soetaert NV stellen alles in het werk om de hinder voor de omwonenden tot een minimum te beperken. De werken kaderen in het project “Inrichtingsplan Malem” dat deel uitmaakt van het “Landinrichtingsproject Leie en Schelde”, opgemaakt door de Vlaamse Landmaatschappij (VLM). Het inrichtingsplan werd opgesteld door de VLM in samenwerking met de gemeentelijke, provinciale en gewestelijke instanties, waaronder de afdeling Bovenschelde.

Minder criminaliteit in Gent

De criminaliteit in Gent is in 2010 licht gedaald. Het aantal strafbare feiten daalde met 292 feiten. Dat is een daling van 1% tegenover 2009. Het totaal aantal strafbare feiten gepleegd in Gent daalde van 34.090 in 2009 naar 33.798 in 2010. Dat is een daling van 292 feiten. Het aantal geregistreerde eigendomsdelicten steeg licht met 1,5%. Ook het aantal milieudelicten steeg in 2010 van 2699 naar 3084 feiten, goed voor een stijging van 14%. Die stijgingen worden echter gecompenseerd door de dalingen van de persoonsdelicten en drugsgerelateerde feiten: het aantal persoonsdelicten daalde met 11%, het aantal drugsdelicten daalde met 13%.

Vooral het aantal diefstallen (+5%) en het aantal woninginbraken (+22%) stijgen. Alle andere eigendomsdelicten zijn in 2010 gedaald. Het vandalisme daalde met 4% en het aantal bedrogmisdrijven daalde met 15,4%, het aantal opzettelijke brandstichtingen daalde fors met 23,5%. Waar er in 2009 nog een forse stijging van het aantal feiten van zakkenrollerij was, daalde dat aantal feiten in 2010 met 4%. Vooral op het openbaar vervoer is dat fenomeen sterk verminderd. Ook het aantal straatroven en tasjesroven daalden met 2%. Wat de valsmunterij betreft, kan men een stijging van 15,6% vaststellen. Die stijging kan vooral toegeschreven worden aan de valse briefjes van 20 euro die in maart 2010 in verschillende handelszaken opdoken. De voertuigencriminaliteit daalde licht. Vooral het aantal autodiefstallen daalde sterk: er is een daling van bijna 20%. Ook het aantal fietsdiefstallen is gedaald: van 2260 naar 2058 feiten, een daling van 9%. Hierbij valt vooral de daling van het aantal fietsdiefstallen in de stationsomgevingen (Gent Sint-Pieters, Dampoort en Drongen) op. Daarentegen is het aantal fietsdiefstallen in de buurt van universitaire gebouwen en studentenhomes gestegen. Opvallend is eveneens de forse stijging van het aantal diefstallen van motorfietsen. Er is een stijging van 100% (van 24 in 2009 naar 48 in 2010). Motorrijders hebben dus een goede reden om hun motorfiets extra te beveiligen. Het aantal autokraken steeg in 2010 van 1118 tot 1184. Dat is een stijging van 6%, vooral in de laatste vier maanden van het jaar.

De persoonsdelicten zijn met 871 feiten gedaald, wat een sterke daling van 11% betekent. Het aantal zedendelicten daalde met 15%. Vooral het aantal verkrachtingen en aanrandingen daalde, goed voor een daling van respectievelijk 3% en 31%. Nochtans worden slachtoffers steeds meer gestimuleerd om van dergelijke feiten aangifte te doen. Lees ook Gent pakt probleemwijken gericht aan.

Vlaanderen sponsort TRACK met bijna 1 miljoen euro.

In 2012 wordt Gent meer dan ooit een cultuurstad. Van mei tot september 2012 trekt TRACK een nieuw spoor door de stad: 30 gereputeerde internationale kunstenaars werken samen met mensen en organisaties uit de stad aan een bijzonder tentoonstellingsproject. TRACK doorloopt wijken en straten, gebouwen en pleinen en toont er hedendaagse kunst. Geen 30 beelden zonder meer maar projecten met een bijzondere reden, een verrassende geschiedenis, een verborgen verhaal of in ieder geval een intense relatie met de stad. De vele musea en culturele instellingen die Gent rijk is, sluiten zich bij het initiatief aan en zorgen voor een boeiende kruisbestuiving en een uitgebreid aanbod van evenementen, festivals, tentoonstellingen en lezingen. TRACK wordt de opvolger van Chambres d’Amis (1986) en Over the Edges (2000). Zoals zijn voorgangers, heeft TRACK ambitie: op artistiek, promotioneel en organisatorisch vlak. TRACK wil een project zijn van een hoog artistiek niveau dat zijn gelijke vindt in andere terugkerende, internationale stadstentoonstellingen in middelgrote, Europese steden zoals Skulptur Projekte Münster, Sonsbeek of de Biënnale van Liverpool. Parallel aan deze projecten, vertrekt TRACK van de lokale context maar beoogt het een internationale uitstraling met een langdurige impact.

In de binnen- en buitenstad traceert het project vijf gebieden die ieder een uitgesproken karakter hebben : het gebied rond het Citadelpark met de cultuurbastions het S.M.A.K. en het Museum voor Schone Kunsten; de buurt rond de Boekentoren en de Vooruit met zijn grote concentratie aan onderwijsinstellingen en studentenvoorzieningen; het historische centrum van de stad waar de handel al eeuwenlang floreert ; de wijk Macharius/Heirnis waar godsdiensten elkaar kruisen via de eeuwenoude Sint-Baafsabdij en de naburige recente moskee; de omgeving van het Fratersplein die een groot aantal zorginstellingen verenigt. De stations Gent Sint-Pieters en Dampoort vormen de ankerpunten van het parcours. 30 internationaal gerenommeerde kunstenaars krijgen een uitnodiging om te werken, te overleggen, te reflecteren en kunst te tonen op binnen- en buitenlokaties in deze clustergebieden. TRACK begeleidt hen gedurende het volledige proces met aandacht, ruimte en tijd. Het project maakt tijd om betekenisvolle, verwachte en onverwachte locaties te zoeken en kunstenaars te selecteren die een affiniteit hebben met de betekenisinhoud van de voorgestelde gebieden of de locaties die er zich bevinden. De kunstenaars brengen meer dan één bezoek aan de stad of verblijven hier tijdelijk vooraleer hun finale project voor te stellen.

TRACK wil niet alleen de kunstkenner maar ook het grote publiek bereiken. S.M.A.K. mag bogen op de reputatie dat het, in de persoon van Jan Hoet, de hedendaagse kunst heeft geïntroduceerd bij het grote publiek in Vlaanderen en ook daarbuiten. Het museum heeft nadien een eigen geschiedenis opgebouwd maar blijft trouw aan de fundamentele waarden van diens begindagen: passie voor hedendaagse kunst, zin voor vernieuwing en een ontegensprekelijke band met het grote publiek. Zonder de artistieke kwaliteit uit het oog te verliezen, werkt TRACK met een selecte groep kunstenaars aan een grote culturele manifestatie. TRACK kiest voor vernieuwende projecten die de hand reiken naar het publiek: door hun bevattelijkheid, hun intrigerend verhaal, hun zinnelijke schoonheid, de nauwe samenwerking tussen de kunstenaar en de bevolking waardoor zij tot stand zijn gekomen.

Rond de tentoonstelling buiten de muren van het museum en de opening die het karakter krijgt van een groot volksfeest, cirkelen tal van manifestaties, tentoonstellingen, voorstellingen, activiteiten en initiatieven van de culturele organisaties die TRACK ondersteunen, aanvullen en verrijken. Het geheel vormt een aantrekkelijk, gevarieerd aanbod dat de publieke ruimte inpalmt en het imago van Gent als dynamische cultuurstad versterkt. Initiatieven op vlak van de publiekswerking sluiten hierbij aan en proberen, vanuit de belevingswereld van diverse doelgroepen, de betrokkenheid tot hedendaagse kunst te vergroten. Naast klassieke formats, zoals groepsrondleidingen of een bezoekersgids op papier, werkt TRACK specifieke bezoeken en workshops uit voor kinderen en jongeren. Een programma van symposia, lezingen en gespreksrondes moet aanzetten tot reflectie en debat. Nieuwe technologie wordt ingeschakeld om op een effectieve manier informatie te verspreiden maar ook op een originele manier, ... interactie uit te lokken. TRACK wil de omstandigheden creëren voor een open communicatienetwerk dat de virale, onvoorspelbare weg volgt van het gerucht. Verhalen, commentaren in woord, beeld en geluid, vormen van zelfstudie, blogs en andere acties worden via de website en andere media bij het publiek gegenereerd maar zijn tegelijkertijd een motor voor creativiteit, kennis, lokale en internationale uitwisseling.

Als TRACK zijn ambitie waar maakt, wordt Gent in 2012 de ideale bestemming voor een city trip. Dankzij een evenwichtige afstemming, kondigt TRACK zich aan als een kwaliteitsvolle belevenis. De bezoeker krijgt de gelegenheid alle facetten van de stad te ontdekken: de tentoonstelling buiten de muren van het museum, maar ook de Gentse geschiedenis, architectuur, gastronomie, uitgangsleven, authentieke plekjes en gastvrije inwoners. Met speciaal voor TRACK uitgewerkte verblijfsarrangementen kunnen de cultuur- en kunstliefhebber, de reiziger, de vrienden of de familie ontspannen en comfortabel vertoeven in de stad. De samenwerking met plaatselijke en regionale toeristische bedrijven zoals de horeca, rederijen, gidsenverenigingen, fietsverhuurbedrijven die in dit kader tot stand komen, leveren zonder twijfel een meerwaarde op voor alle betrokken partners.

Philippe Van Cauteren, artistiek directeur van S.M.A.K., treedt op als curator van de tentoonstelling. Hij werkt samen met een buitenlandse co-curator: Mirjam Varadinis, curator aan het Kunsthaus Zürich en o.a. gewezen co-curator van Printemps de Septembre à Toulouse (2005 – 2006). Mirjam Varadinis heeft een uitgebreide ervaring met grote tentoonstellingen in de openbare ruimte en een persoonlijke visie die TRACK alleen maar kan versterken. Daniël Termont, burgemeester van de stad Gent, is de voorzitter van TRACK vzw. Zijn rol als voorzitter onderstreept het belang dat Gent hecht aan het speerpunt ‘cultuur’ in het nieuwe stadsmarketingplan. De rol van de burgemeester als voorzitter is verder primordiaal voor de betrokkenheid van de stad Gent, alsook de relatiemarketing en de fondsenwerving van TRACK. Als ondervoorzitter, staat Schepen Lieven Decaluwé de burgemeester actief bij in de uitvoering van deze opdracht. Luc De Bruyckere, voorzitter van VOKA, treedt op als tweede ondervoorzitter. TRACK is een initiatief van S.M.A.K. in samenwerking met de stad Gent, de provincie Oost-Vlaanderen, de Vlaamse Gemeenschap en de Federale Overheid. Met 980.000 euro steun vanuit de Vlaamse overheid en de te verwachte steun vanuit de private sector hoopt men snel de geschatte 3,2 miljoen euro voor het project bijeen te krijgen.

Guido Van Peeterssen.

Gent verliest licht aan bos en waardevolle vegetaties maar wint aan parken

Gent telt 2.756 hectare natuur op zijn grondgebied. Die stadsnatuur biedt een grote variatie aan vegetaties. Dat blijkt uit de gedetailleerde inventarisatie die de Stad Gent liet uitvoeren. In 1999 liet de Stad Gent voor de eerste maal een grondige inventaris opmaken van de natuur op haar grondgebied. Er werden zoveel mogelijk percelen – zowel openbaar toegankelijke als private – bezocht. De terreingegevens werden aangevuld met gegevens uit de analyse van luchtfoto’s. Die inventarisatie leverde een gedetailleerde biologische waarderingskaart voor heel Gent op. De Groendienst en andere stadsdiensten gebruiken die kaart dagelijks om eigen projecten vorm te geven of die van anderen met kennis van zaken te kunnen beoordelen. Daarnaast toont ze ook aan dat stadsnatuur als volwaardige natuur erkend mag worden. In 2009 werd die biologische waarderingskaart geactualiseerd. Dat gebeurde door vergelijking van topografische kaarten en luchtfoto’s met de gegevens van de waarderingskaart van 1999. Percelen die veranderd leken, werden opnieuw bezocht en geïnventariseerd. Al de gegevens daarover werden intussen verwerkt, zodat we nu een goed zicht hebben op de toestand van de natuur in Gent en op de evolutie van de laatste 10 jaar.

In 2009 neemt natuur ongeveer 17,5% van het grondgebied van Gent in. Ongeveer 30 % van de natuur bestaat uit biologisch zeer waardevolle vegetaties. Ongeveer 70% is biologisch waardevol. De biologische waarderingskaart toont een zeer verscheiden beeld. Gent biedt een grote variatie aan vegetaties als bossen, ruigtes, graslanden, moerassen, stilstaande waters en kleine landschapselementen. Elk van die vegetaties herbergt verschillende soorten planten en dieren. Voor de biodiversiteit in de stad is het dus van belang om die variatie aan vegetaties te behouden en te versterken. Zoomen we in op de bossen, dan stellen we vast dat die ongeveer 5,5 % van het grondgebied bedekken. De bosstructuur in Gent is beperkt in oppervlakte en sterk versnipperd. Meer dan de helft van de bossen is kleiner dan 5 hectare. Gent heeft een stedelijk gebied, een buitengebied en een havengebied. Omdat elk van die gebieden een eigen dynamiek en eigen beleidsdoelen kent, onderscheiden we ze ook afzonderlijk bij de analyse van de biologische waarderingskaart. Daaruit blijkt dat er in verhouding iets meer natuur voorkomt in het stedelijk gebied van Gent dan in het buitengebied en het havengebied.

Op 10 jaar tijd ging de totale oppervlakte aan natuur met 4% achteruit. De biologisch zeer waardevolle vegetaties nemen in het havengebied en het stedelijk gebied van Gent af in oppervlakte, minder in het buitengebied. De biologisch waardevolle natuur neemt af in het havengebied, maar ze neemt ongeveer in gelijke mate toe in het stedelijk gebied en het buitengebied van Gent. Ook de oppervlakte bos neemt af. Het gaat vooral om het verdwijnen van naaldhout- en populierenaanplantingen in het havengebied en het buitengebied van Gent. Het areaal loofhoutaanplantingen nam daarentegen in belangrijke mate toe. Maar hoe is het gesteld met het groen in Gent? http://www.gent.be/docs/Departement Milieu, Groen en Gezondheid

De Stad Gent investeerde de laatste jaren sterk in nieuwe parken. Ze kocht gronden aan en richtte ze in. De bestaande natuurwaarden werden zoveel mogelijk behouden en versterkt. Daarnaast creëerde het ontwerp ook nieuwe kansen voor natuurontwikkeling. Parken zoals het Groenevalleipark en het Sint-Baafskouterpark geven plaats aan verschillende soorten vegetaties. Ook de bedreigde ruigten en struwelen krijgen hierin ruimte. Verder wordt ook werk gemaakt van vier grote groenpolen in Gent. Van de 300 hectare die het Ruimtelijk Structuurplan Gent had aangeduid, kregen intussen 258 hectare een bestemming als groengebied. Een volgende stap in het realiseren van de groenpolen is het verwerven en inrichten ervan. De Stad Gent kocht al ± 100 hectare aan van de Groenpool Gentbrugse Meersen en onderhandelt over de volgende 100 hectare. De komende jaren wordt volop ingezet op de inrichting van dit gebied. Bepaalde stukken mogen spontaan verbossen, elders wordt bos aangeplant. Er komen ook veel natte vegetaties (moerassen en stilstaande waters), soortenrijke graslanden en kleine landschapselementen bij. De Vlaamse overheid maakt intussen werk van het Parkbos en van de Groenpool Vinderhoutse Bossen.

Door groengebieden een gepaste inrichting en een natuurgericht beheer te geven, neemt de biologische waarde van hun vegetaties relatief snel toe. De Vlaamse overheid voerde samen met de stad Gent inrichtingsprojecten uit in de Bourgoyen-Ossemeersen, het Landschapspark Groene Velden, de Assels en de Keuzemeersen. Die wierpen hun vruchten af. De komende jaren mogen we wellicht een soortgelijk resultaat verwachten op de gronden die Natuurpunt onlangs in de Assels aankocht. Ten slotte werd in het havengebied een zogenaamd ‘groen raamwerk’ uitgetekend. Dat maakt dat ook daar een minimale oppervlakte aan waardevolle natuur behouden blijft en dat de haven een schakel blijft in een ruimer ecologisch netwerk.
Door voorwaarden op te leggen in bouw- en verkavelingsvergunningen konden ook natuurwaarden in het stedelijk gebied en het buitengebied bewaard blijven. De inventarisatie van 2009 toont door deze inspanningen al een licht gunstige evolutie. De komende jaren zal die nog duidelijker te zien zijn in de hoeveelheid en de kwaliteit van de natuur in Gent. Elk jaar stellen de Stad Gent en Natuurpunt Gent een bepaalde dier- of plantensoort in de kijker. In 2011 richten ze de aandacht op wilde rozen. Wilde rozen zijn typische soorten voor ruigten en struwelen.

De biologische waarderingskaart 2009 is een handig werkinstrument voor de Stad Gent. De Groendienst gebruikt de gegevens dagelijks bij het beoordelen van bouw- en verkavelingsvergunningen of bij het uitwerken van diverse (groen)projecten. De biologische waarderingskaart geeft bijvoorbeeld informatie over het al dan niet van toepassing zijn van het Bosdecreet en het Natuurdecreet.  In het Ruimtelijk Structuurplan Gent werd een recreatieve structuur en een natuurstructuur uitgetekend. Die worden nu verder uitgewerkt in een groenstructuurplan. Ook daarbij dient de biologische waarderingskaart als belangrijke informatiebron. Ze duidt de potenties aan voor de afbakening van groen- en natuurgebieden. Ze geeft aan welke evoluties gunstig zijn en welke gekeerd moeten worden. De stad verandert voortdurend. In alle ontwikkelingen mogen we de zorg voor natuur niet uit het oog verliezen. Daarom is het belangrijk om regelmatig te monitoren. De gegevens van 1999 en van 2009 zullen opnieuw als referentie dienen voor latere inventarisaties. Voortaan zullen er om de 5 jaar inventarisaties zijn.

Thuis in de Stad-prijs voor Gent en Genk

De Vlaamse overheid reikt jaarlijks de Thuis in de Stad-prijs uit. Daarmee wil de Vlaamse overheid innovatieve realisaties van de steden stimuleren. De Thuis in de Stad-prijs bekroont telkens ‘een geïntegreerd infrastructureel project’ en ‘een geïntegreerd niet-fysiek project dat de stedelijkheid bevordert’ . Vlaams minister Freya Van den Bossche reikte op 27 januari in de Brusselse KVS een cheque van 125.000 euro uit aan Gent en een cheque van 25.000 euro aan Genk.

Gent viel in de prijzen met het nieuwe stadsmuseum STAM op de Bijlokesite. Met de herbestemming van een voormalig abdijcomplex naar een toegankelijke cultuurcampus, creëerde Gent een toegangspoort tot de stad. Voor bezoekers is het STAM de perfecte uitvalsbasis voor een dagje Gent. Terwijl de buurtbewoners er een tuin als ontmoetingsplek bij krijgen. De gezamenlijke investeringen van de Stad Gent en de Hogeschool Gent hebben het verval van de historisch belangrijke en waardevolle Bijlokesite gekeerd. Vernieuwend daarbij zijn de linken met de stad en het feit dat de stad zelf het onderwerp is.

Genk kreeg de prijs toegekend voor ‘De Genks. Wij maken de stad.’ Het project is opgevat als een nieuw samenlevingsmodel voor een multiculturele stad. Via stadsgesprekken wil Genk meedenken en meewerken aan een sterkere en warmere samenleving, met de diversiteit van de Genkse bevolking als troef. Een 40-tal Genkse vrijwilligers trokken met zelfgekozen thema’s de straat op en gingen de dialoog aan met andere Genkenaren, om te achterhalen ‘wat er leeft in de stad’. De stad analyseerde de verslagen van deze gesprekken, waarbij geslaagde voorstellen een plaats krijgen in het strategisch beleidsplan van de stad.

Naast een geldprijs kreeg Gent, ter gelegenheid van tien jaar Thuis in de Stad-prijs, een kunstwerk. Ontwerpster Linde Hermans creëerde een zitelement als symbool voor Thuis in de Stad. Het werk krijgt een plaats in de buurt van het STAM. Linde Hermans: “Met dit zitmeubel wil ik de sociale cohesie van de stad in beeld brengen, de dynamiek en de gelaagdheid. Het meubel zal bestaan uit een balk, opgevuld met samengeperste kranten die de Gentenaars aan ons kunnen bezorgen. Net zoals het STAM de geschiedenis van de stad Gent vertelt, zo zal ook dit zitelement de gebeurtenissen van vandaag en het recente verleden verzamelen. Het zitelement, dat toepasselijk omgedoopt wordt tot ‘De Stam’, moet daarnaast mensen uitnodigen om even te verpozen, te genieten en een babbeltje te slaan met mekaar.” Naar aanleiding van de feesteditie verschijnt ook de publicatie ‘10 jaar Thuis in de Stad-prijs’ die de winnaars van 2001 tot vandaag in beeld brengt en alle steden de nodige inspiratie kan geven om te blijven werken aan stadsvernieuwing.

Guido Van Peeterssen.

Toeristisch jaar tot nu toe succesvol in Gent

Door de economische crisis was 2009 een jaar dat we beter vergeten, ook voor het toerisme in de Vlaamse steden. Maar nu blijkt dat het aantal overnachtingen in Gent de eerste zes maanden van 2010 zeer succesvol zijn. De Algemene Directie Statistiek noteerde voor deze periode 354.122 overnachtingen. Dat betekent een stijging met bijna 10% ten opzichte van dezelfde periode in 2009. Hiermee zit Gent ruim boven de stijging met 6 % van alle kunststeden samen. Maar niet alleen het aantal overnachtingen van 2009 werd overtroffen. Ook het aantal overnachtingen van 2008, een recordjaar voor Gent, wordt verbeterd.

De grootste stijging wordt gerealiseerd in het zakentoerisme (+28%), maar het verlies in 2008 was daar ook het grootst. Ook de overnachtingen in het kader van congressen stijgen met 23%. De overnachtingen voor ontspanning stijgen het minst (+2,4%), maar deze sector kende in 2009 dan ook geen terugval in Gent. Als deze stijgende trend zich doorzet tot eind 2010 wordt de kaap van 800.000 overnachtingen benaderd. Dat is niet onrealistisch want juli en augustus, traditioneel de maanden met de meeste overnachtingen, waren dit jaar ook zeer goed. Ook in het infokantoor van Dienst Toerisme, momenteel in het Belfort gehuisvest, steeg het aantal bezoekers met 3,7% in de periode januari-september.

De grootschalige verfraaiingswerken in het historisch centrum hebben dus geen negatieve impact op de overnachtingen in Gent en de bezoekers in het infokantoor. Integendeel, Gent verwerkte begin dit jaar nog een aantal annulaties door de vulkaanuitbarsting in IJsland. Met de recente opening van het STAM, de beëindiging van de restauratiewerken aan het Lam Gods eind oktober en de toekomstige voltooiing van de Kobra werken in het vooruitzicht zien we het toerisme in Gent in de nabije toekomst verder positief evolueren.